جواب سریع: اگر می‌پرسید «کابل ۲٫۵، ۴ یا ۶ چند آمپر است؟»، پاسخ بدون دانستن شرایط نصب کامل نیست. جریان مجاز به سطح مقطع، جنس هادی، نوع عایق، روش نصب، دمای محیط و تعداد هادی‌های تحت بار وابسته است. در مسیرهای طولانی نیز افت ولتاژ باید جداگانه بررسی شود.
جدول آمپر سیم و کابل بر اساس مسافت
جدول زیر اطلاعات جدول ارائه‌شده برای این مقاله را به شکل قابل جست‌وجو و خواندن بازسازی می‌کند. مقدارها بر حسب آمپر و فاصله بر حسب متر هستند. در منبع، این جدول برای سیستم سه‌فاز ۳۸۰ ولت ارائه شده است؛ بنابراین نباید آن را به‌عنوان جدول عمومی همه کابل‌ها در هر شرایطی در نظر گرفت.
جدول جریان کابل در بازه 10 تا 100 متر
آلومینیوم
mm² |
مس
mm² |
10
متر |
50
متر |
100
متر |
| 2.5 |
1.5 |
27 |
15 |
7 |
| 4 |
2.5 |
36 |
25 |
12 |
| 6 |
4 |
46 |
40 |
20 |
| 10 |
6 |
58 |
58 |
30 |
| 16 |
10 |
77 |
77 |
50 |
| 25 |
16 |
100 |
100 |
80 |
| 50 |
25 |
130 |
130 |
125 |
| 70 |
35 |
155 |
155 |
155 |
| 95 |
50 |
185 |
185 |
185 |
| 120 |
70 |
230 |
230 |
230 |
| 150 |
95 |
275 |
275 |
275 |
| 185 |
120 |
315 |
315 |
315 |
| 240 |
150 |
355 |
355 |
355 |
| 300 |
185 |
400 |
400 |
400 |
| 400 |
240 |
465 |
465 |
465 |
| 500 |
300 |
550 |
550 |
550 |
| 600 |
400 |
745 |
745 |
745 |
↔ برای مشاهده کامل جدول، نوار اسکرول پایین را به چپ و راست بکشید.
جدول جریان کابل در بازه 200 تا 300 متر
آلومینیوم
mm² |
مس
mm² |
200
متر |
250
متر |
300
متر |
| 2.5 |
1.5 |
— |
— |
— |
| 4 |
2.5 |
6 |
— |
— |
| 6 |
4 |
10 |
8 |
6 |
| 10 |
6 |
15 |
12 |
10 |
| 16 |
10 |
25 |
20 |
16 |
| 25 |
16 |
40 |
32 |
26 |
| 50 |
25 |
62 |
50 |
41 |
| 70 |
35 |
86 |
69 |
57 |
| 95 |
50 |
117 |
93 |
78 |
| 120 |
70 |
166 |
133 |
111 |
| 150 |
95 |
225 |
180 |
150 |
| 185 |
120 |
278 |
222 |
185 |
| 240 |
150 |
330 |
264 |
220 |
| 300 |
185 |
393 |
314 |
267 |
| 400 |
240 |
437 |
349 |
291 |
| 500 |
300 |
496 |
397 |
331 |
| 600 |
400 |
559 |
447 |
373 |
↔ برای مشاهده کامل جدول، نوار اسکرول پایین را به چپ و راست بکشید.
جدول جریان کابل در بازه 350 تا 500 متر
آلومینیوم
mm² |
مس
mm² |
350
متر |
400
متر |
450
متر |
500
متر |
| 2.5 |
1.5 |
— |
— |
— |
— |
| 4 |
2.5 |
— |
— |
— |
— |
| 6 |
4 |
— |
— |
— |
— |
| 10 |
6 |
8 |
7 |
6 |
6 |
| 16 |
10 |
14 |
12 |
11 |
10 |
| 25 |
16 |
22 |
20 |
17 |
16 |
| 50 |
25 |
35 |
31 |
27 |
25 |
| 70 |
35 |
49 |
43 |
38 |
34 |
| 95 |
50 |
66 |
58 |
52 |
46 |
| 120 |
70 |
95 |
83 |
74 |
66 |
| 150 |
95 |
129 |
112 |
100 |
90 |
| 185 |
120 |
159 |
139 |
123 |
111 |
| 240 |
150 |
189 |
165 |
147 |
132 |
| 300 |
185 |
224 |
196 |
174 |
157 |
| 400 |
240 |
249 |
218 |
194 |
174 |
| 500 |
300 |
283 |
248 |
220 |
198 |
| 600 |
400 |
319 |
279 |
248 |
224 |
↔ برای مشاهده کامل جدول، نوار اسکرول پایین را به چپ و راست بکشید.
نکته مهم درباره این جدول: عددهای جدول، جایگزین محاسبه مهندسی کابل نیستند. این جدول به شرایط و فرضیات منبع وابسته است و برای یک پروژه واقعی باید روش نصب، دما، نوع کابل، تعداد هادی‌های باردار و افت ولتاژ نیز بررسی شود.
چرا آمپر کابل یک عدد ثابت نیست؟
ظرفیت عبور جریان یک کابل فقط با نگاه کردن به عدد سطح مقطع مشخص نمی‌شود. وقتی جریان از هادی عبور می‌کند، گرما تولید می‌شود و کابل باید بتواند این گرما را در شرایط نصب خود دفع کند. بنابراین همان سطح مقطع می‌تواند در شرایط مختلف، ظرفیت جریان متفاوتی داشته باشد.
۱
سطح مقطع
mm²
۲
جنس هادی
مس / آلومینیوم
۳
روش نصب
لوله، سینی، خاک و...
۴
دما و تجمع
شرایط حرارتی
طول کابل چه تأثیری بر جریان و انتخاب کابل دارد؟
یک نکته مهم این است که طول کابل به‌تنهایی باعث نمی‌شود «آمپر حرارتی کابل» با هر متر کمتر شود. مسئله اصلی در مسیرهای طولانی، افزایش مقاومت مسیر و در نتیجه افزایش افت ولتاژ است. به همین دلیل ممکن است کابلی از نظر حرارتی توان عبور یک جریان را داشته باشد، اما برای حفظ ولتاژ مناسب در انتهای مسیر، سطح مقطع بزرگ‌تری لازم باشد.
مسیر طولانی‌تر
طول بیشتر کابل
←
مقاومت بیشتر
به دلیل طول بیشتر مسیر
←
افت ولتاژ بیشتر
احتمال نیاز به سطح مقطع بزرگ‌تر
کابل مسی یا آلومینیومی؛ تفاوت در چیست؟
کابل مسی
مس رسانایی الکتریکی بالاتری نسبت به آلومینیوم دارد. در نتیجه برای دستیابی به عملکرد الکتریکی مشابه، در بسیاری از کاربردها سطح مقطع مسی کوچک‌تری قابل استفاده است؛ البته انتخاب نهایی به شرایط پروژه وابسته است.
کابل آلومینیومی
آلومینیوم معمولاً برای عملکرد الکتریکی مشابه به سطح مقطع بزرگ‌تری نیاز دارد. کیفیت و روش اجرای اتصالات در کابل‌های آلومینیومی اهمیت زیادی دارد.
چگونه جریان مصرفی را از روی توان محاسبه کنیم؟
برای یک محاسبه اولیه در مدار تک‌فاز می‌توان از رابطه ساده زیر استفاده کرد:
I ≈ P ÷ V
برای مثال، اگر یک بار ۲۰۰۰ وات در ولتاژ ۲۳۰ ولت داشته باشیم، جریان تقریبی آن برابر است با: ۲۰۰۰ ÷ ۲۳۰ ≈ ۸٫۷ آمپر . این فقط محاسبه اولیه جریان است و برای انتخاب نهایی کابل باید شرایط واقعی مدار، ضریب توان در بارهای مناسب، روش نصب و افت ولتاژ بررسی شود.
روش درست انتخاب سیم و کابل
۱
توان و نوع بار
۲
محاسبه جریان
۳
انتخاب سطح مقطع اولیه
۴
بررسی افت ولتاژ
۵
بررسی حفاظت مدار
چه اطلاعاتی برای انتخاب دقیق کابل لازم است؟
- توان یا جریان بار
- تک‌فاز یا سه‌فاز بودن مدار
- ولتاژ سیستم
- طول مسیر کابل
- جنس هادی؛ مس یا آلومینیوم
- نوع کابل و دمای مجاز عایق
- روش نصب و شرایط محیطی
- تعداد کابل‌ها و هادی‌های باردار در کنار یکدیگر
- حد مجاز افت ولتاژ و نوع مصرف‌کننده
یک نکته مهم: انتخاب کابل و انتخاب فیوز دو تصمیم جدا اما مرتبط هستند. فیوز نباید صرفاً بر اساس توان دستگاه انتخاب شود؛ ظرفیت جریان کابل و شرایط مدار نیز باید در نظر گرفته شود.
اشتباهات رایج در انتخاب کابل
۱. حفظ کردن یک عدد برای هر سایز کابل: مثلاً گفتن «کابل ۲٫۵ همیشه ۲۰ آمپر است» بدون ذکر شرایط نصب دقیق نیست.
۲. نادیده گرفتن طول مسیر: ممکن است مسئله اصلی در مسیر طولانی افت ولتاژ باشد، نه فقط گرم شدن کابل.
۳. استفاده از یک جدول برای همه شرایط: جدول سه‌فاز ۳۸۰ ولت را نباید بدون بررسی شرایط برای مدار دیگری تعمیم داد.
۴. انتخاب کابل فقط بر اساس آمپر: نوع بار، روش نصب، دما و افت ولتاژ نیز بخشی از انتخاب هستند.
⚠️ نکته ایمنی
برای تابلو برق، موتور، پمپ، کولرگازی، خطوط صنعتی و مسیرهای طولانی، انتخاب کابل را فقط بر اساس یک جدول اینترنتی انجام ندهید. جریان بار، جریان راه‌اندازی، روش نصب، دمای محیط، تعداد هادی‌های باردار، افت ولتاژ و حفاظت مدار باید بررسی شوند. اجرای مدارهای برق باید توسط فرد دارای صلاحیت انجام شود.
سؤالات متداول درباره آمپر سیم و کابل
سیم ۲٫۵ چند آمپر تحمل می‌کند؟
عدد ثابت و عمومی ندارد. در جدول این مقاله، برای سناریوی مشخص منبع، مس ۲٫۵ در ۱۰ متر ۳۶ آمپر و در ۱۰۰ متر ۱۲ آمپر درج شده است. برای یک پروژه واقعی باید شرایط نصب و استاندارد مربوط بررسی شود.
کابل ۴ چند آمپر است؟
به شرایط نصب و طول مسیر بستگی دارد. در جدول این مقاله، ردیف مس ۴ mm² در ۱۰ متر ۴۶ آمپر و در ۱۰۰ متر ۲۰ آمپر نشان داده شده است. این مقدارها مربوط به شرایط جدول منبع هستند.
آیا هرچه کابل بلندتر شود آمپر آن کمتر می‌شود؟
بهتر است گفته شود طول بیشتر باعث افزایش مقاومت مسیر و افت ولتاژ می‌شود. بنابراین ممکن است برای یک بار مشخص، در مسیر طولانی‌تر به سطح مقطع بزرگ‌تری نیاز داشته باشیم.
آیا کابل مسی همیشه انتخاب بهتری از آلومینیومی است؟
انتخاب به کاربرد، سطح مقطع، هزینه، وزن، روش نصب و نوع اتصال بستگی دارد. نمی‌توان فقط بر اساس جنس هادی یک انتخاب عمومی برای همه پروژه‌ها انجام داد.
آیا این جدول برای مدار تک‌فاز هم قابل استفاده است؟
این جدول در منبع برای سیستم سه‌فاز ۳۸۰ ولت ارائه شده است؛ بنابراین نباید بدون بررسی فرضیات و محاسبات لازم برای مدار تک‌فاز تعمیم داده شود.
منبع داده‌های جدول: صنایع کابل کمان – جدول محاسبات کابل با مسافت
جدول منبع برای شرایط مشخص، از جمله سیستم سه‌فاز ۳۸۰ ولت، ارائه شده است و مقادیر آن نباید بدون بررسی شرایط پروژه به‌صورت عمومی تعمیم داده شوند.
